Muskusrattenbestrijding wetterskip kan beter

 

Door Popke A. Veenstra te De Westereen

 

Al meer dan tien jaar is er een Fryslân een muskusrattenplaag. Ondanks een inzet van steeds meer rattenvangers is het verwoestend werk van deze knaagdieren moeilijk onder controle te brengen. In het gehele land wordt zo’n 30 miljoen euro per jaar besteed aan de bestrijding. De economische schade voor het gehele land wordt geraamd op gemiddeld 3 miljoen per jaar. De vraag is of het ook doelmatiger kan.

Waterschappen hebben een belangrijke taak in het beschermen van de veiligheid tegen water. De dijken in de zeewering maar ook bij de polders moeten goed onderhouden worden. Het graven in de dijken door de muskusratten verzwakt de bescherming tegen het water. Welke maatregelen zijn effectief en welke maatregelen zijn’ dweilen met de kraan open?” De maatregelen zijn in te delen naar preventief, opsporing, vangen en onder controle houden. Door een samenstel van deze methoden kan de muskusrat in bedwang worden gehouden zonder veel schade.

Maatregelen die het waterschap als bestrijder vooraf kan nemen is bij voorbeeld meer verstening van de oevers. Esthetisch is dat niet mooi, maar dat kan door rietaanplant gecamoufleerd worden. Iets mooier is gebruik te maken van textieldoek, of gaas in het dijkvak. Ook een extra grote vooroever kan helpen. Deze maatregelen zijn alleen maar efficiënt als men de oevers en kaden herstelt. Ik stel voor om standaard in de te herstellen oevers altijd een muskusratwerende maatregel op te nemen. Op den duur is dan een groot deel van de oevers minder aantrekkelijk voor of minder schadelijk door de muskusratten.

Schade kan worden blootgelegd door het toelaten van koeien op de oevers en kaden van de polders. Door het gewicht van een koe worden de gaten ontdekt. Een schaap is te licht voor dit werk. Het wetterskip heeft liever geen koeien op de oevers en kaden, omdat de wal dan door de koeien wordt uitgetrapt. Dat is te voorkomen door schrikdraad bij de wal te plaatsen als de koeien er lopen. Door te speuren naar waar de muskusrat zich ophoudt, kan men uitzoeken waar de muskusrat holen graaft. In 2008 werd maar de helft van de watergangen gecontroleerd op muskusratten. Door een verbetering van de planning is men in 2009 al begonnen met een inzet naar alle watergangen, maar dit is nog niet bereikt. Wil men de muskusratten definitief onder de duim houden, dan zullen grote delen van Fryslân muskusrattenvrij worden gemaakt en zal intensief alles opgespoord moeten worden. Door fretten in te zetten kan de opsporing intensiever. Ook door als kerngroep te werken in een gebied kan een gebied flink uitgekamd worden.

Vangen en doden gebeurt door klemmen en door vangkooien of beter gezegd fuiken van gaas. In Fryslân werd in hoofdzaak gebruik gemaakt van vangkooien.De laatste twee jaar is er al een omslag naar klemmen. Door klemmen te gebruiken kan een beter resultaat worden bereikt en de inzet kan het gehele jaar gebeuren. Verder heeft een bestrijder niet altijd belang bij een te snelle teloorgang van de ratten. Als alle muskusratten weggevangen zijn, verliest hij zijn baan. Nu worden alle vangers in een apart organisatie-onderdeel ondergebracht. Ik stel voor ongeveer de helft van de 56 vangers bij de 31 rayons van de waterhuishouding in te delen. Door koppeling van rayonbeheerder en rattenvanger wordt de lokale kennis vergroot en kan men elkaar aanvullen en elkaar in het werk vervangen. Als de ratten weg zijn, kan de vanger als een assistent-rayonbeheerder werken. Een ander deel van de vangers zit in de kerngroep die in de gehele provincie rayon voor rayon uitkamt, zoals eerder genoemd. Een muskusrat is een territoriumdier.Te dicht bij een andere muskusrat woont hij niet. Hiervan kan gebruik gemaakt worden. Door dieren in ongevaarlijke burchten te castreren respectievelijk te steriliseren wordt wel het territorium afgeschermd maar ontstaat geen vermenigvuldiging. 

Door een samenstel van genoemde maatregelen kan de bestrijding van de muskusratten door het wetterskip belangrijk worden verbeterd. Diervriendelijker, met minder vangsten,minder schade aan oevers en kaden en minder gevolgen voor de natuur. Maar vooral goedkoper: voor het wetterskip zal er in plaats van 5 miljoen euro minder dan 2 miljoen euro per jaar nodig zijn. En dat komt ons allen goed uit.